معرفی کتاب

 
$ 162 85 $182.20Prime
Get it by Tomorrow, Jan 24
FREE Shipping on eligible orders
More Buying Choices

 

 آمار سایت

تعداد کاربران آنلاین :  59



حمایت از ما | مشهدهاست
ســـدو تاریخچه آن

ســـدو تاریخچه آن

سدها نیز مانند سایر سازه ‏های بزرگ برای اهداف خاصی ساخته می‏ شوند. در گذشته‏ های دور، سدها برای ذخیره‏ آب و آبیاری استفاده می‏شدند، امّا امروزه با پیشرفت تمدّن‏ها و نیاز به آب بیشتر جهت شرب، بهداشت، آبیاری زمین‏های کشاورزی، استفاده در صنعت، کنترل سیلاب، کشتیرانی، بهبود کیفیت آب، کنترل رسوب رودخانه‏ ها و تولید برق، سدها احداث می‏ شوند.

گاهی اوقات هدف از احداث سدها می‏ تواند برای تأمین منافع عمومی جامعه از قبیل ایجاد مکان‏ های تفریحی نیز باشد. سدهای چند منظوره، طرح‏ های مهمی در راستای توسعه‏ کشورها هستند، چرا که مردم از طریق احداث سدها از منافع ملّی و اقتصادی زیادی بهره‏مند می ‏گردند.

 ســـد (Dam) چیست؟

مفهوم سد در معنای خاص آن عبارت است از ساختمانی که بخشی را از بخشی دیگر جدا می‏ کند و غالباً به مفهوم دیوار یا سازه‏ ای است که از حرکت آب (به صورت کلی یا جزیی) جلوگیری می‏ کند تا آب ذخیره و یا انحراف یابد. همچنین در تعریفی دیگر؛ سد، دیواری محکم است که برای جلوگیری از حرکت آب رودخانه می ‏سازند تا آب در پشت آن ذخیره گردد و پس از ذخیره شدن آب، برای کارهای مختلف از آن استفاده ‌شود.

سـد و سـازه‏ های آبـی در ایـران باستـان

با این که ایرانیان اوّلین سدهای دنیا را نساخته ‏اند امّا کشور ایران از کشورهای قدیمی سدساز در دنیا بشمار می‏رود. تاریخ سدسازی در ایران، قدمتی بسیار طولانی دارد و هنوز هم می‏ توان نشانه‏ هایی از سدهای قدیمی را یافت. آثار بعضی از سدهای بجا مانده در ایران، تا 2000 سال عمر دارند.

به طور کلی سدسازی و نیز لایروبی و مرمت سدها مانند سایر کارهای عام المنفعه و طرح‏‏های بزرگ به دست حکومت‏هایی که به آبادانی، پیشرفت و گسترش قلمرو خود علاقه‏ بیشتری داشتند انجام می‏گرفته است و در این میان، رونق اقتصادی و پیشرفت شهرهای مرتبط با سیستم‏های آبیاری و آب‏رسانی نیز بستگی بسیار زیادی با مقوله‏ سد و سدسازی داشته است.

سـد و سـازه‏ های آبـی در ایـران باستـان

تاریخچـه‏ ســدسـازی در دنیـا 

تاریخچه‏ سدسازی در گروه کهن‏ ترین و زیربنایی‏ ترین فعالیت‏های مهندسی انسان قرار دارد و به دوران قبل از تاریخ مُدَوّن باز می‏گردد، به طوری که می‏توان سد را یکی از دستاوردهای کهن سازه‏ای انسان دانست.

پیدایش سدسازی در زمان‏های قدیم را می‏توان در نیاز انسان به آبِ بیشتر عنوان کرد. انسان‏های قدیم تا قبل از یادگیری کشاورزی، از آب فقط برای آشامیدن و بهداشت استفاده می‏کردند. با زیاد شدن جمعیت روی کره‏ زمین و بعد از این که انسان کشاورزی را یاد گرفت، او مجبور شد آب و غذای بیشتری مصرف نماید.

در ابتدا، انسان بیشتر از زمین‏های کنار رودخانه‏ ها برای کشاورزی استفاده می‏کرد. با افزایش جمعیت در نقاط مختلف کره‏ زمین و با توجه به نیاز انسان به زمین‏های بیشتـر برای کشـاورزی، از زمین‏های دورتر از کنار رودخانه ‏ها نیز استفاده می‏کرد. امّا استفاده از زمین‏های دورتر، مشکلات زیادی را برای انسان ایجاد می‏کرد.

همچنین بدست آوردن آب بیشتر برای آشامیدن و کشاورزی و داشتن آب در هر زمان که نیاز باشد، باعث شد که مردم آن زمان، برای بر طرف کردن این مشکلات به فکر چاره ‏ای باشند.

آن‏ها فهمیدند با ساختن سد می‏توانند آب رودخانه‏ ها را «کنترل» و «ذخیره» نمایند و سپس با انتقال آب از محل سد به محل‏های دورتری که می‏خواستند آن را مصرف نمایند، خواهند توانست در بیشتر ایّام سال و در فصل‏هایی که بارندگی کم و یا انجام نمی‏شود مانند فصل تابستان، آب کافی داشته باشند. برای همین، انسان شروع به سدسازی کرد.

از دیگر اهداف سدسازی در زمان‏های قدیم، می‏توان از افزایش سطح آب رودخانه ‏ها و یا تغییر مسیر آب، برای انجام کارهایی مانند کشتیرانی نام برد. علاوه بر موارد ذکر شده، از سدسازی در زمان‏های گذشته برای استفاده در آسیاب‏ های آبی، خشکاندن باتلاق‏ها، تقسیم دقیق آب، کنترل جریان آب رودخانه‏ ها و همچنین برای امور نظامی، استفاده می‏شده است.

از اوّلین سدهای قدیمی ساخته شده در دنیا می‏توان از سدی در کشور مصر نام برد. در حدود 4900 سال پیش، فرمانروای آن زمان به نام «مِنِس» (Menes) برای این که بتواند پایتخت خود به نام «مِمْفیس» را در 20 کیلومتری رودخانه‏ نیل بسازد، در محلی به نام «کُشیش» (Koshish) سدی بر روی رودخانه‏ نیل احداث کرد. این سد حدود 15 متر ارتفاع و 450 متر طول داشت که با سنگ درست شده بود.

یکی دیگر از سدهای قدیمی شناخته شده، «سـد اِلکَفـــارا» (sadd el Kafara) در ناحیه ‏ای به نام «وادی‏الغراوی» در 25 کیلومتری جنوب شهر قاهره پایتخت کشور مصر می‏باشد.

با توجه به بررسی‏ های انجام شده این سد حدود 4600 سال قبل، هم زمان با «اهرام ثلاثه مصر» ساخته شده است. این سد 14 متر ارتفاع و 113 متر طول داشته و دو روی سد با 17 هزار قطعه سنگ مکعب شکل که هر کدام از قطعه سنگ‏ ها، حدود 300 کیلوگرم وزن داشته پوشانده شده بود.

از دیگر سدهای قدیمی، سد خاکی «Marib» است که حدود 750 سال قبل از میلاد در کشور یمن برای تأمین آب یک طرح آبیاری بزرگ با ارتفاع حدود 20 متر احداث شده بود. اوّلین سد مهم ساخته شده با سنگ و مَلات، با ارتفاعی در حدود 10 متر، سد «Kesis Golu» در کشور ترکیه می‏ باشد که مربوط به حدود 800  قبل از میلاد می‏ باشد.

تعداد زیادی سد در کشورهای حاشیه‏ ای دریای «مدیترانه» بعدها توسط رومی‏ ها ساخته شد، که بعضی از این سدها هنوز در دست بهره ‏برداری است. سد قوسی «Baume» در کشور فرانسه با ارتفاع 12 متر و طول 18 متر توسط رومی‏ ها در قرن دوّم بعد از میلاد ساخته شده است. در سال‏ های بعد فعالیت‏های سدسازی به قاره‏ اروپا رسید و سد خاکی «Alresford» در کشور انگلستان (1200 میلادی)، سد خاکی «Mittlerer» در کشور آلمان (1298 میلادی)، سد خاکی «Dvoriste» در کشور چک و اسلواکی (1367 میلادی) ساخته شد. در اسپانیا؛ سدسازان قرن شانزدهم میلادی، پیشرفت قابل ملاحظه ‏ای در فنون سدهای بنّایی به وجود آوردند. به عنوان مثال سد زیبای «Tibi» به ارتفاع 42 متر در سال 1594 میلادی در کشور اسپانیا احداث شد.

 در سال‏های 1700 تا 1800 میلادی، دانش سدسازی در دنیا پیشرفت آرامی داشت و از سال 1780 میلادی به بعد و با شروع اوّلین انقلاب صنعتی، تعداد و اندازه‏ سدها یکی بعد از دیگری به طور دائم رشد می‏ کرد.

در قرن نوزدهم میلادی مهندسان انگلیسی در توسعه و پیشرفت اصول طراحی خاکریزها موفقیت زیادی کسب کردند. احداث هفت سد در درّه‏ «Longdendale»  طی سال‏ های 1854 تا 1877 میلادی نتیجه‏ همین پیشرفت‏ های علمی بود.

سـد و سـازه‏ های دنیا

 


کلمات کلیدی: ســـدو تاریخچه آن, سدسازی, سدهای بنّایی, سدسازان, سد قوسی, سد خاکی, سدهای قدیمی, تأمین آب, افزایش سطح آب رودخانه ‏ها , تغییر مسیر آب, تقسیم دقیق آب, سدها برای ذخیره‏ آب, Dam, سـد و سـازه‏ های آبـی در ایـران باستـان, ایرانیان اوّلین سدهای دنیا, سد و سدسازی, آب بیشتر, آشامیدن , کشاورزی , داشتن آب, آب رودخانه‏, سد


 پیشنهادات و انتقادات

نام و نام خانوادگی :  
ایمیل :  
تلفن :
پیشنهاد:  
 

تمامی حقوق این پورتال , متعلق به شرکت آبراهه سازه بهین می باشد
هرگونه کپی برداری از اطلاعات این پورتال فقط با ذکر منبع مجاز می باشد